|
100 fjalėt mė tė shpeshta nė gjuhėn shqipe |
Nė kėtė shkrim janė pėrfshirė 100 fjalėt mė tė shpeshta qė pėrdoren aktualisht nė gjuhėn shqipe, tė cilat janė sortuar prej njė korpusi gjuhėsor qė ngėrthen nė vete mbi 35 milion fjalė (nė kėtė korpus gjuhėsor janė pėrfshirė qindra publikime elektronike nga fushat e ndryshme tė dijes sonė, tė shkencės, teknikės, tė teknologjisė, tė arsimit, tė shėndetėsisė, tė historisė, tė gjuhėsisė, tė ekonomisė etj.). Kjo pėrbėrje e korpusit nė terminologjinė gjuhėsore angleze njihet me emrin Token. Dhe nga ky korpus prej miliona fjalėsh ėshtė kėrkuar qė tė sortohen vetėm fjalėt a elementet gjuhėsore qė kanė njė pėrdorim mė tė shpeshtė. Pra ėshtė marrė pėr bazė vetėm elementi i shpeshtėsisė. Nė kėtė korpus janė pėrfshirė tė gjitha stilet funksionale tė gjuhės sonė.
Na ėshtė dukur me interes qė nga gjithė ky material gjuhėsor tė sajojmė dhe tė nxjerrim njė listė me vetėm 100 fjalėt qė janė mė tė shpeshta nė gjuhėn tonė, sepse njė listė e tillė tashmė sa vjet e decenie ekziston nė gjuhėt mė tė mėdha botėrore, si: nė anglishte, gjermanishte, frėngjishte, spanjishte etj.
Ky material ėshtė mbledhur dhe seleksionuar nė mėnyrė tė kujdesshme nga njė ekip profesionist- shkencor i www.shkenca. org, pėr njė periudhė tė gjatė kohore, tė cilin mendojmė se ėshtė me interes ta prezantojmė kėtu nė kėtė shkrim.
Mbledhja dhe selektimi i kėtij korpusi gjuhėsor ėshtė bėrė me anė tė programeve tė caktuara, nė mėnyrė elektronike.
Tė gjitha fjalėt janė radhitur sipas frekuencės (shpeshtėsisė) sė pėrdorimit, duke i paraqitur tė gjitha kuptimet dhe vlerat e tyre gramatikore sipas kontekstit tė tyre dhe janė ilustruar me shembuj konkretė nga Fjalori i gjuhės sė sotme shqipe i vitit 1980.
Fjalėt qė kanė shkallėn mė tė lartė tė shpeshtėsisė, kuptohet, shėnohen nė fillim, kurse ato me njė shkallė mė tė ulėt, nė vazhdimėsi. Dhe ēdo fjalė anash mban numrin rendor dhe njė numėr shumėshifror qė dėshmon kėtė shkallė tė shpeshtėsisė.
Sa i pėrket vlerės leksiko- gramatikore tė kėtyre fjalėve, sikurse nė gjuhėt: gjermane, angleze etj., ashtu edhe nė gjuhėn tonė, fjalė mė tė shpeshta janė ato shėrbyese a funksionale nga pjesėt e pandryshueshme tė ligjėratės. Kurse mė tė rralla janė foljet, mbiemrat, pėremrat, numėrorėt, emrat etj., si pjesė tė ndryshueshme tė ligjėratės.
Ėshtė me rėndėsi tė ceket se nėntė (9) fjalėt e para, pra deri te fjalėza -njė, janė fjalėt qė pėrdoren mė sė shpeshti nė gjuhėn shqipe dhe kjo pėrbėn diku 1/4 (ose 25 %) tė tėrė korpusit gjuhėsor.
Se cilat janė fjalėt mė tė sheshta tė gjuhės sonė, kėtė mund tė shihni nga ky shkrim nė vazhdim:
Shih shkrimin e plotė ( PDF, 312 KB) ...
|
|
Aktualizimi i fundit ( mė 13 qershor 2010 )
|
|
|
Kundėrvėnia fonologjike /r/-/R/, rrafshim dhe reflekse nė gjuhėn e folur dhe tė shkruar |
Nė kėtė punim bėhet fjalė pėr procesin e rrafshimit tė kundėrvėnies fonologjike /r/-/R/ nė shqipen e sotme standarde. Hulumtimi ėshtė shtrirė nė ligjėrimin e folur dhe tė shkruar. Korpusi pėr hulumtim ka pėrfshirė numėr tė konsiderueshėm ēiftesh minimale.
Pėr tė mbėrritur nė rezultatet e supozuara paraprakisht janė anketuar nxėnės dhe studentė tė qyteteve tė ndryshme tė Kosovės. Pėrfundimet tregojnė se rrafshimi i kėsaj kundėrvėnieje nė shumicėn e qyteteve tė Kosovės ėshtė nė fundin e tij. Analiza e pėrgjithshme ka qitur nė pah faktin se rrafshimi ėshtė duke shkaktuar edhe lėkundje nė sistemin e ndėrlidhnive fonologjike tė shqipes. Si pasojė hetohet "lindja" e njė varianti tė ndėrmjetėm midis dy fonemave dridhėse tė shqipes standarde.
Hulumtimi ndriēon edhe tė dhėnėn se ky opozicion nė zonat rurale ende ruhet pėr dallim nga ato urbane. Nė kėtė rrafshim, pos faktorėve gjuhėsorė, kanė ndikuar edhe faktorė jashtėgjuhėsorė.
Lexo shkrimin e plotė nė PDF ( 154 KB ) ...
|
|
Aktualizimi i fundit ( mė 6 qershor 2010 )
|
|
|
Kėtu mund ta shfletoni Fjalorthin e botanikės nga FGJSSH (PDF 305 KB).
|
|
Aktualizimi i fundit ( mė 26 tetor 2009 )
|
|
|
Fjala shqipe nė vend tė fjalės sė huaj |
Ky shkrim e ka strukturėn e njė fjalorthi, ngase ngėrthen nė vete njė numėr tė madh fjalėsh e shprehjesh gjuhėsore me prejardhje nga gjuhė tė ndryshme, sipas radhitjes alfabetike, tė cilat pa nevojė po pėrdoren kudo nė ligjėrimin e folur e tė shkruar, sidomos nė ligjėrimin libror, e nė mėnyrė tė veēantė nė atė mediatik, nė njėrėn anė, dhe mundėsia e zėvendėsimit tė tyre qė ėshtė shumė me rėndėsi, me fjalė e shprehje shqipe, nė anėn tjetėr.
Prandaj, duke e parė rėndėsinė shumė tė madhe qė ka ky fjalorth, sidomos nė kohėn e sotme kur po vėmė re njė pėrdorim gati tė pakontrolluar tė tyre, ne e pamė tė arsyeshme qė ta botojmė nė kėtė faqe, nė mėnyrė qė tė ketė sado pak ndikim nė ndėrgjegjen e atyre qė, pėr ēdo ditė, pa e lodhur mendjen fare, i pėrdorin pa ndonjė arsye e nevojė kėto fjalė e shprehje tė huaja. Pra ėshtė njė fjalorth qė kundruall fjalėve e shprehjeve tė huaja sjell edhe barasvlerėsitė e tyre, tė sajuara e tė gatitura shumė mirė nga brumi leksikor i gjuhės sonė.
Shfleto fjalorthin kėtu (PDF, 295 KB) ...
|
|
Aktualizimi i fundit ( mė 7 qershor 2010 )
|
|
|
Gėzimi i fėmijėve apo fėmijėt e gėzuar? |
Nė kėtė artikull bėhet fjalė pėr pėrdorimin e kėtyre dy sintagmave nė funksion semantik (kuptimor), qė sipas mendimit tonė, duke u pėrdorur nė kontekste tė caktuara ndėrron edhe kuptimi i tyre. Pastaj bėhet fjalė edhe pėr pėrdorimin e fjalėve dėshmor dhe martir, qė shpesh po pėrdoren me kuptime tė ndryshme, porse nė fakt janė sinonime.
Po ashtu, nė kuadėr tė kėtij shkrimi kemi vėnė nė dukje edhe pėrdorimin e gabuar tė foljes mposht, emrit viktimė etj.
Lexo shkrimin e plotė ( PDF, 95 KB) ...
|
|
Aktualizimi i fundit ( mė 26 prill 2010 )
|
|
|
|
<< Fillimi < Prapa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Para > Fundi >>
|
| Rezultati 1 - 10 / 87 |
