Si vihet në dukje përhapja e ilirëve përtej kufijve të Ilirisë së vërtetë në Greqi dhe kombësia jogreke e popullsisë së Epirit, të Akarnanisë e të Etolisë në kohën e vjetër theksohet me të drejtë kontinuiteti i elementit ilir në botën shqiptare në një sasi emrash vetjakë, që rrojnë, përkatësisht gjejnë shpjegimin e tyre në gjuhën shqipe, qofshin këta emra personash, si Bardyllis: i bardhë, Bata: Batush, qofshin emra vendesh, si Delminium Dalmatia: delme, Ulcinium: ulk, Dardania, dardhë, Dimallum: mal etj. Përcaktohen sidomos në një mënyrë përfundimtare pikat e afërisë së shqipes me ilirishten e japigëve e të mesapëve të moçëm të Italisë jugore në disa karakteristika shumë esenciale (vokale, diftongje, konsonante, leksik). Këto dy gjuhë ai i përfshin në degën dialektore të një ilirishtje jugore, ndërsa venetishtes si dialekt verior i caktohet me të drejtë një vend më i largët. Në çështjen e burimit të gjuhës shqipe Kreçmeri mbron dhe përforcon mendimin e Gustav Meyer-it, që thotë se shqipja paraqet fazën më të re të njërit nga dialektet e moçme ilire. Këtij mendimi ai i ndenji besnik gjer në fund, edhe në botime të mëpastajme rreth parahistorisë gjuhësore të Ballkanit.

Kreçmeri edhe nëpër artikuj të ndryshëm është marrë disa herë me problemet e shqipes, në lidhje sidomos me historinë e greqishtes. Ai ka vendosur kështu afërinë e fjalës bar me gr. pharmakon,  të det - it me dybris, „thalassa“, të ditë - s me Titan si „hyjni i dritës“, burimin e emrit të malit Malevos në More nga shq. maleve etj.

Kreçmeri me njohuri të gjera në fushat e gjuhëve më të ndryshme dhe i pajisur me një fuqi kombinacioni jo të zakonshme, ai ka ditur të ushtrojë në anë tjetër një gjykim të mprehtë në gjithë kërkimet e tij dhe të japë një ndriçim të gjithanshëm të çështjeve që ka rrahur. Shkrimet e tij, të bazuara në një material të pasur, shquhen kështu për një gjerësi horizonti, një qartësi e një frymë objektive të rrallë. Ai mbetet një nga klasikët e gjuhësisë, një nga ata dijetarë që kanë formuar një sistem dhe që në punën e tyre kanë arritur në rezultate që do të mbeten.

Veprat e tij më të rëndësishme:

1.   Die griechischen Vaseninschrifteen in ihrer Sprache untersucht, Gütersloh, 1894.

2.   Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache, Göttingen, 1896.

3.   Die indogermanische Sprachwiessenschaft. Einwe Einführung für die Schule, Göttingen, 1925; etj.

Marrë nga libri „Eqrem Çabej“ i Sh. Demiraj, botuar në Tiranë më 1990, fq. 186/190.

E përgatiti: Agim SPAHIU